E-ticarette gerçek maliyet: Kurulum ve aylık lisans

E-ticaret sitesi yaptırmak isteyenlerin çoğu tek bir rakam soruyor: "kurulum ne kadar?"

Kurulum, on iki aylık toplam maliyetin çoğu zaman yarısından azıdır. Bu yazı geri kalanı da tabloya koyuyor.

Kurulum ücreti neyi kapsar?

Kurulum bir kez ödenir ve şunları içerir: platform kurulumu, tasarım, entegrasyonların bağlanması, ödeme altyapısının devreye alınması, ölçüm kurulumu ve test.

Kapsam dışı kalabilecek iki kalem var, teklifte açıkça sorun:

Ürün girişi. Beş yüz ürünü kim girecek? Bu, kimsenin konuşmak istemediği ama en çok zaman alan kalemdir. Kapsamdaysa fiyata yansır; değilse sizin ekibinizin haftalarını alır.

İçerik üretimi. Ürün açıklamaları, kategori metinleri, kurumsal sayfalar. Hazır metinleriniz varsa yerleştirilir; yoksa yazılması gerekir.

Aylık lisansı kim ödüyor?

Hazır altyapı kullanıyorsanız platformun aylık ya da yıllık lisansı size aittir ve doğrudan platforma ödenir. Kuran kişiye değil.

Bu ayrım netleşmediğinde iki sorun çıkıyor: bütçe eksik planlanıyor ve site kurulduktan sonra "bir de bu mu çıktı" konuşması yaşanıyor.

Türkiye'de yaygın platformların fiyatlandırması herkese açık ve paket bazında değişiyor. Teklifte hangi platformun hangi paketinin seçildiğini ve o paketin güncel fiyatını yazılı isteyin — lisans fiyatları yılda bir iki kez değişiyor, bu yüzden buraya rakam yazmıyorum.

Özel yazılım seçtiyseniz lisans yok; onun yerine sunucu maliyeti var ve çok daha düşük.

Hazır altyapı mı, özel yazılım mı?

Karar tablosu:

Hazır altyapının en büyük avantajı entegrasyonların hazır gelmesi. Kargo firmaları, muhasebe programları ve pazaryerleriyle bağlantı kutudan çıkıyor; özel yazılımda her biri ayrı bir iştir.

Dezavantajı: aylık lisans ömür boyu devam ediyor ve platformun sınırları sizin sınırlarınız oluyor.

Kabaca bir eşik: lisansın on iki aylık toplamı, özel yazılımın kurulum farkının yanında küçük kalıyorsa hazır altyapı mantıklı. Bu hesap üç dört yıllık ufukta değişebiliyor.

On iki aylık gerçek maliyet tablosu

Kalemleri sayalım — rakamları kendi durumunuza göre dolduracağınız bir iskelet:

Kurulum rakamları benim fiyatlarım; diğer kalemler size ve seçtiğiniz sağlayıcılara bağlı. E-ticaret sayfasında fiyat aralığını ve bu aralığı neyin belirlediğini yazdım.

En sık unutulan iki kalem: ödeme komisyonu ve reklam. Komisyon her satıştan kesiliyor ve kâr marjınızı doğrudan etkiliyor. Reklam ise ilk yıl neredeyse zorunludur — yeni bir sitenin organik trafiği aylar sonra gelir, o zamana kadar ziyaretçiyi satın almanız gerekir.

Entegrasyonlar neden ayrı bir kalem?

Teklifte "entegrasyonlar dahil" yazıyorsa hangilerinin dahil olduğunu tek tek sorun. Çünkü e-ticarette entegrasyon tek bir iş değil, birbirinden bağımsız beş altı iş.

Kargo. Sipariş oluştuğunda kargo firmasına otomatik gönderilmesi, takip numarasının müşteriye iletilmesi. Her kargo firması ayrı bir bağlantı; üçüyle çalışıyorsanız üç ayrı iş demektir.

Muhasebe / ön muhasebe. Satış faturasının otomatik kesilmesi. Türkiye'de e-fatura zorunluluğu bunu opsiyonel olmaktan çıkarıyor.

Ödeme altyapısı. Sanal POS ve taksit seçenekleri. Bankaya göre kurulum farklı; birden fazla banka çalışacaksa her biri ayrı.

Pazaryeri senkronu. Stok ve fiyatın Trendyol, Hepsiburada gibi kanallarla eşitlenmesi. En çok sorun çıkaran kalemdir, çünkü çift satış riski var: aynı ürünü iki kanalda aynı anda satarsanız stoksuz sipariş alıyorsunuz.

Stok / ERP. Depo yazılımı kullanıyorsanız ürün ve stok akışının bağlanması.

Hazır altyapılarda bunların çoğu hazır geliyor ve kurulum bir ayar meselesidir. Özel yazılımda her biri geliştirme işi — ve fiyat farkının büyük kısmı buradan çıkıyor.

Reklamsız e-ticaret olur mu?

Kısa cevap: ilk yıl zor.

Yeni bir e-ticaret sitesinin organik arama trafiği hemen gelmiyor. Ürün ve kategori sayfalarının sıralanması aylar alıyor; SEO takvimini ayrı yazmıştım. O aylarda ziyaretçiyi ya reklamla satın alıyorsunuz ya mevcut bir kitleniz varsa oradan getiriyorsunuz.

Bu, maliyet tablosunun en çok hafife alınan kalemidir. Kurulum bütçesini son kuruşuna kadar siteye harcayıp reklam için para bırakmamak, çalışan bir siteye ziyaretçi getirememek demek.

Kaba bir plan: ilk altı ay için aylık reklam bütçesi ayırın ve o rakamı kurulum bütçesinden önce ayırın. Sitenin biraz daha sade olması, ıssız olmasından iyidir.

İstisna: mevcut bir mağazanız, sosyal medya kitleniz veya bayi ağınız varsa ilk trafiği oradan getirebilirsiniz. O zaman reklam bütçesi ertelenebilir.

Sıra: neyi ne zaman ödersiniz?

Nakit akışı açısından bilmekte fayda var:

Kurulum öncesinde alan adı ve platform seçimi için küçük tutarlar ödenir.

Kurulum sırasında. Kurulum ücretinin genelde yarısı peşin, kalanı teslimde. Platform lisansı da bu aşamada başlıyor — yani site açılmadan lisans ödemeye başlıyorsunuz.

Açılıştan sonra reklam, komisyon ve bakım giderleri başlar. Burada aylık gider sabitlenir.

İlk üç ayın nakit ihtiyacı, kurulum ücretinin tek başına gösterdiğinden belirgin biçimde yüksek. Planlarken bunu hesaba katın.

Komisyonları hesaba katmak

Maliyet tablosunun en çok atlanan satırı ödeme komisyonu, çünkü kurulum aşamasında görünmüyor — her satışta sessizce kesiliyor.

Kesinti tek kalem değil: sanal POS komisyonu, taksitli satışta vade farkı, bazı sağlayıcılarda sabit işlem ücreti. Taksit yaptırıyorsanız oran belirgin biçimde yükseliyor.

Bunun kâr marjınıza etkisini kurulumdan önce hesaplayın. Marjı dar bir üründe komisyon farkı tüm kârı götürebiliyor. Özellikle taksitli satışta: dokuz taksit yapan bir müşteri size peşin müşteriden belirgin biçimde daha az bırakıyor.

Pazaryerinde satıyorsanız oraya da komisyon ödüyorsunuz ve oranı kendi sitenizdekinden yüksek. Bu, kendi sitenizi güçlendirmenin en somut gerekçesi: aynı ürünü kendi sitenizden satmak, pazaryerinden satmaktan daha kârlı — yeter ki müşteriyi oraya getirebilesiniz.

Karar tablosuna şu satırı ekleyin: aynı üründen kendi sitemde kaç lira, pazaryerinde kaç lira kalıyor? Fark, e-ticaret sitesine yaptığınız yatırımın geri dönüş hesabının temelidir.

Ucuz kurulumun görünmeyen maliyeti

15.000 - 20.000 TL'ye e-ticaret sitesi teklifi alıyorsanız kapsamı dikkatle okuyun. O fiyat aralığında genelde hazır tema kurulup ürünlerin girilmesi kastediliyor. Bu, bir işi görebilir — ama şu üçünün dahil olup olmadığını sorun:

• Dönüşüm ölçümü kurulumu. Yoksa reklam bütçeniz karanlıkta harcanıyor. Bunu ayrı bir yazıda anlattım.
• Ürün sayfası arama yapısı. Filtre kombinasyonları yanlış yapılandırılırsa site kendi sayfalarıyla yarışır hale geliyor.
• Hız hedefi. Yavaş bir e-ticaret sitesi, reklamla getirdiğiniz ziyaretçinin bir kısmını kapıda kaybediyor.

Bu üçü sonradan eklendiğinde toplam maliyet, baştan doğru yapmaktan yüksek çıkıyor. Ucuz kurulumun görünmeyen faturası budur.

Platform değiştirmek ne kadara mal olur?

Bu sorunun cevabını başta bilmek, platform seçimini ciddiye almanızı sağlıyor.

Taşıma üç ayrı iş: verinin aktarılması (ürünler, müşteriler, siparişler), tasarımın yeniden kurulması ve adres yönlendirmelerinin yapılması.

Üçüncüsü en çok atlanan ve en pahalıya mal olan kalemdir. Eski platformdaki ürün adresleri yenisinde farklı olacak. Yönlendirme yapılmazsa arama motorlarındaki birikmiş konumunuzu kaybediyorsunuz — ve bir e-ticaret sitesinde bu, yüzlerce ürün sayfası demek.

Kaba bir kural: taşıma maliyeti, yeni kurulumun maliyetine yakın çıkıyor. Yani platform seçimi iki üç yıllık bir karardır; "sonra değiştiririz" düşüncesiyle ucuz olanı seçmek genelde işe yaramıyor.

İstisna: çok küçük bir katalogla başlıyorsanız (elli ürünün altında) taşıma gerçekten ucuza gelir. O durumda hazır altyapıyla başlayıp büyüyünce değerlendirmek makul bir strateji.

Bakım bütçesi ayırmalı mısınız?

Kurulum bittikten sonra "site hazır, artık masraf yok" beklentisi yaygın ve yanlış.

Aylık bakım kalemi şunları içeriyor: platform ve eklenti güncellemeleri, güvenlik yamaları, bozulan entegrasyonların onarımı, küçük içerik ve tasarım değişiklikleri.

Bunların hiçbirinden kaçınılamaz. Ödeme altyapısı arayüzünü değiştiriyor, kargo firması entegrasyon sürümünü yükseltiyor, platform bir eklentiyi kaldırıyor. Bakım yapılmadığında sorunlar birikiyor ve bir gün sipariş akışı duruyor.

Bakımı dışarıdan almak zorunda değilsiniz — içeride teknik biri varsa o yapabilir. Ama birinin işi olmalı. Kimsenin işi olmayan bakım yapılmıyor.

İlk yılı çıkarmanın en ucuz yolu

Bütçe kısıtlıysa ve bu tabloyu görünce yılmışsanız, sırayı değiştirmek bir seçenek.

Küçük başlayıp büyütmek çoğu durumda mümkün: hazır altyapının en düşük paketiyle açın, entegrasyonların yalnızca zorunlu olanlarını (kargo ve ödeme) kurun, ürün girişini kendiniz yapın, tasarımı ikinci aşamaya bırakın.

Bu, ideal bir site değil ama satış yapan bir sitedir. Satış yapmaya başladıktan sonra yapılan yatırımın geri dönüşü hesaplanabilir hale geliyor — tahminle değil, kendi rakamlarınızla.

Bu yaklaşımın tek şartı: sonradan taşınmayı gerektirmeyecek bir platform seçmek. Bugünün en ucuz platformu bir yıl sonra dar geliyorsa, taşıma maliyeti tasarrufun tamamını götürüyor. Yani "küçük başla" kararı bile platform seçimini ciddiye almayı gerektiriyor.

Neyi erteleyip neyi ertelememek gerektiğini birlikte çıkarmak isterseniz görüşme ücretsizdir.

Karar vermeden önce

İki şey yapın:

1. Platform kararını maliyet tablosuyla verin, özellik listesiyle değil. Her platform uzun bir özellik listesi gösteriyor; sizin kullanacağınız beş taneyi işaretleyip geri kalanını yok sayın.

2. On iki aylık toplamı yazın. Kurulum, on iki aylık lisans, tahmini reklam bütçesi ve komisyonları toplayın. Bu rakam, tek başına kurulum ücretinden çok farklı çıkacak ve gerçek kararı o rakam belirlemeli.

Bu tabloyu birlikte doldurmak isterseniz platform karşılaştırma görüşmesini ücretsiz yapıyorum — sonucunda benimle çalışmasanız bile tablo sizde kalır.

Mevcut mağazanız varsa önce onu tarayın: webburrow hız, arama yapısı ve rakip karşılaştırmasını çıkarıyor. Bazen sorun platformda değil, düzeltilebilir bir yerde oluyor.